Keratopiqmentasiya korneaya xüsusi biouyğun piqmentlərin tətbiqi ilə göz rənginin qalıcı şəkildə dəyişdirilməsini təmin edən cərrahi bir prosedurdur. Oftalmoloqun sözlərinə görə, bu üsul estetik məqsədlərlə yanaşı, qüzehli qişa defektləri, göz travmaları və fotofobiya kimi hallarda da funksional fayda verir. Prosedur adətən femtosaniyə lazerin köməyi ilə həyata keçirilir və gözün təbii görünüşünə yaxın nəticələr əldə olunur. Tətbiqdən əvvəl isə ətraflı göz müayinəsi və mütəxəssis qiymətləndirməsi mütləq aparılmalıdır.
Keratopiqmentasiya necə işləyir?
Keratopiqmentasiya piqmentlərin buynuz qişanın stromal qatlarına yerləşdirilməsi yolu ilə həyata keçirilir. Bu prosedur gözün təbii quruluşunu və görmə funksiyasını pozmadan, estetik baxımdan görünüşün dəyişdirilməsinə yönəlib. Adətən lazer dəstəkli üsullarla buynuz qişa üzərində mikro tunellər açılır və piqmentlər həmin tunellərə yerləşdirilir. Piqmentlər gözün estetik görünüşünü dəyişdirmək və ya buynuz qişadaki çapıqları gizlətmək məqsədi ilə istifadə olunur. İstifadə olunan üsullar aşağıdakılardır:
- Femtosaniyə lazer
- Manual mikro tunel açma texnikaları
Piqmentlərin buynuz qişa stromasına düzgün şəkildə yerləşdirilməsi nəticəsində uzunmüddətli və təhlükəsiz nəticələr əldə edilir. Prosedurdan sonra piqmentlər zamanla yerində qalır və solma riski minimum səviyyədə saxlanılır. Keratopiqmentasiya göz rəngini dəyişdirmək istəyənlər üçün qalıcı bir həll təqdim etməklə yanaşı, eyni zamanda terapevtik məqsədlərlə də istifadə oluna bilər.
Keratopiqmentasiya nə zaman tətbiq olunur?
Keratopiqmentasiya həm müalicəvi, həm də kosmetik məqsədlərlə üstünlük verilən bir prosedurdur. Xüsusilə gözün estetik görünüşünü yaxşılaşdırmaq və ya görmə ilə bağlı pozuntuları idarə etmək üçün tətbiq edilir. Estetik narahatlıqlar səbəbilə göz rənginin dəyişdirilməsi və ya gözdəki forma pozğunluqlarının aradan qaldırılması məqsədilə istifadə oluna bilər. Eyni zamanda qüzehli qişa və buynuz qişa kimi gözün kritik sahələrində yaranmış zədələrdən sonra həm vizual, həm də kosmetik bərpa təmin etmək üçün icra edilir.
Kosmetik göstərişlər:
- Buynuz qişa çapıqları
- Buynuz qişa bulanıqlıqları
- Göz rənginin dəyişdirilməsi
Müalicəvi göstərişlər:
- Qüzehli qişa defektləri
- Buynuz qişa çapıqları
- Lökomalar
Okulyar rekonstruksiya halları:
- Travmatik göz zədələnmələri
- Cərrahi fəsadlar
Keratopiqmentasiya xüsusilə buynuz qişa transplantasiyası kimi invaziv cərrahi müdaxilələrin mümkün olmadığı və ya üstünlük verilmədiyi hallarda mühüm alternativ hesab olunur. Texnoloji inkişaflar, xüsusilə femtosaniyə lazerin tətbiqi prosedurun dəqiqliyini artırmış, həm estetik, həm də müalicəvi nəticələrdə daha uğurlu göstəricilərin əldə olunmasına şərait yaratmışdır. Bu prosedur yalnız gözün kosmetik görünüşünü yaxşılaşdırmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda pasiyentin həyat keyfiyyətinin yüksəlməsinə də töhfə verə bilər.
Keratopiqmentasiya kimlər üçün uyğun deyil?
Keratopiqmentasiya bəzi göz xəstəlikləri olan pasiyentlər üçün uyğun seçim olmaya bilər. Prosedur zamanı istifadə edilən piqmentlər və cərrahi texnikalar müəyyən göz problemləri olan şəxslərdə arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Xüsusilə aktiv infeksiyalar və ya ağır iltihabi proseslər kimi mövcud sağlamlıq vəziyyətləri prosedurun təhlükəsizliyini risk altına sala bilər. Bundan əlavə, keçmişdə gözlə bağlı aparılmış cərrahi müdaxilələr də əməliyyatın uğur ehtimalını azalda bilər. Bu səbəbdən keratopiqmentasiya üçün uyğun olmayan əsas hallar aşağıdakılardır:
- Aktiv göz infeksiyası
- Şiddətli okulyar səth xəstəliyi
- Qlaukoma
- Piqment allergiyası
- Gözdə ağır iltihabi proseslər
Bu tip narahatlıqları olan şəxslər keratopiqmentasiya prosedurundan çəkinməlidirlər. Həkimin ətraflı müayinə apararaq pasiyentin göz sağlamlığı baxımından uyğun olub-olmadığını müəyyənləşdirməsi son dərəcə vacibdir. Bu mərhələdə pasiyentin ümumi sağlamlıq vəziyyəti də nəzərə alınmalı və mümkün risklər minimuma endirilməlidir.
Keratopiqmentasiya necə tətbiq olunur?
Keratopiqmentasiya piqmentlərin buynuz qişanın stromasına dəqiq şəkildə yerləşdirilməsi ilə həyata keçirilən cərrahi bir prosedurdur və həm kosmetik, həm də müalicəvi məqsədlərlə tətbiq olunur. Prosedur zamanı göz səthi sterilizasiya edilir və pasiyentin rahatlığını təmin etmək üçün anestezik damcılardan istifadə olunur. Piqmentlərin yerləşdirilməsi prosesi iki əsas üsulla aparıla bilər: manual texnika və femtosaniyə lazer dəstəkli üsul. Hər iki texnika piqmentlərin buynuz qişa qatlarına təhlükəsiz və effektiv şəkildə yerləşdirilməsinə imkan verir.
Manual üsul:
- İncə iynələr
- Spatulalar
- Səthi qatlar
- Dərin qatlar
Femtosaniyə lazer dəstəkli üsul:
- Femtosaniyə lazer
- İntrastromal tunel
- Gözün daha dərin strukturlarının qorunması
- Nəzarətli piqment yerləşdirilməsi
Prosedur tamamlandıqdan sonra pasiyentə antibiotik və antiinflamatuar damcılar təyin olunur. Bu preparatlar sağalma prosesini dəstəkləyir və infeksiya riskini minimuma endirir. Keratopiqmentasiya xüsusilə buynuz qişa bulanıqlığı və ya çapıqları olan pasiyentlər üçün üstünlük verilən bir üsuldur. Eyni zamanda estetik məqsədlə göz rəngini dəyişdirmək istəyən şəxslərdə də tətbiq oluna bilər. Prosedurun qalıcı olması və əldə edilən nəticə istifadə olunan piqmentlərin keyfiyyətindən, pasiyentin göz quruluşundan və həkimin təcrübəsindən asılı olaraq dəyişə bilər. Nəticələr adətən təbii görünüş təqdim edir və pasiyentlərin estetik gözləntilərini qarşılayır.
Keratopiqmentasiyanın yan təsirləri hansılardır?
Keratopiqmentasiya kosmetik və terapevtik məqsədlərlə tətbiq olunan cərrahi bir prosedurdur, lakin bəzi yan təsirlərə və fəsadlara səbəb ola bilər. Bu təsirlər adətən prosedurdan sonrakı dövrdə ortaya çıxır və uzunmüddətli perspektivdə göz sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Prosedurun invaziv xarakter daşıması səbəbilə mümkün risklər və fəsadlar mütləq nəzərə alınmalıdır.
Mümkün yan təsirlər bunlardır:
- Buynuz qişa zədələnməsi
- İnfeksiya
- Qeyri-müntəzəm astiqmatizm
- Piqment sızması
- Endotel dekompensasiyası
- Görmə sahəsi müayinəsində çətinliklər
- Pupilla (bəbək) qeyri-müntəzəmliyi
- Mərkəzdən yayınma
Bu yan təsirlərin bəziləri müvəqqəti ola bilsə də, bəziləri qalıcı zədələnmələrə yol aça bilər. Xüsusilə buynuz qişa zədələnməsi və endotel hüceyrələrinə dəyən zərər ciddi nəticələrə səbəb ola bilər ki, bu da sonrakı mərhələlərdə buynuz qişa transplantasiyası kimi əlavə müalicə ehtiyaclarını yarada bilər. Bundan əlavə, infeksiya və iltihabi hallar görmə itkisinə qədər irəliləyə bilən problemlər ortaya çıxara bilər.
Keratopiqmentasiya əvvəllər göz əməliyyatı keçirmiş şəxslərdə riskləri artıra bilər. Məsələn LASIK kimi əməliyyatlardan sonra bu prosedurun icrası təhlükəli ola bilər. Eyni zamanda, əsas buynuz qişa xəstəlikləri olan pasiyentlər üçün də keratopiqmentasiya riskli bir müdaxilə hesab olunur.
Keratopiqmentasiya nə dərəcədə uğurludur?
Keratopiqmentasiya (KTP) həm kosmetik, həm də müalicə məqsədilə tətbiq edildikdə olduqca uğurlu nəticələr verən bir prosedurdur. Pasiyent məmnuniyyəti adətən yüksək olur və aparılan araşdırmalarda bu göstərici təxminən %85–%95 aralığında dəyişir. Pasiyentlərin əksəriyyəti prosedurdan sonra gözlərinin estetik görünüşündən razı qalır.
Uğur göstəricilərinə təsir edən əsas amillər bunlardır:
- Yüksək pasiyent məmnuniyyəti
- Aşağı fəsad (komplikasiya) faizi
- Piqment itkisinin az olması
- Yüngül yan təsirlərin müşahidə olunması
Bəzi pasiyentlərdə zamanla yüngül piqment itkisi baş verə bilər, lakin bu hal adətən kiçik korreksiya prosedurları ilə aradan qaldırıla bilir. Genişmiqyaslı reviziya tələb edən hallar isə nadir rast gəlinir. Yan təsirlər arasında ən çox müşahidə olunanlar piqment sızması və ya yüngül piqment solmasıdır. Keratopiqmentasiyanın uğurunda tətbiq olunan texnikaların müasirliyi və cərrahın təcrübəsi mühüm rol oynayır. Bundan əlavə, istifadə edilən piqmentlərin keyfiyyəti uzunmüddətli estetik nəticələrin qorunmasına əhəmiyyətli töhfə verir.
Keratopiqmentasiyaya necə hazırlaşmaq lazımdır?
Keratopiqmentasiya əməliyyatına hazırlıq pasiyentlərin həm fiziki, həm də psixoloji olaraq prosedura hazır olmalarını tələb edir. Uğurlu nəticə əldə etmək üçün əməliyyatdan əvvəl diqqət yetirilməli bir neçə vacib mərhələ mövcuddur. Pasiyentlər cərrahın tövsiyələrinə dəqiqliklə əməl etməklə prosedurun təhlükəsiz və problemsiz keçməsinə şərait yarada bilərlər:
- Əməliyyat günü duş qəbul edin
- Saçlarınızı yuyun
- Təmiz və rahat geyim geyinin
- Makiyaj etməyin
- Taxma kipriklərdən istifadə etməyin
- Üz nahiyəsində kosmetik vasitələrdən çəkinin
- Kontakt linza taxmayın
Əməliyyatdan əvvəl yüngül qida qəbulu prosedur zamanı yarana biləcək başgicəllənmə və ya ürəkbulanmanın qarşısını ala bilər. Pasiyentlər əməliyyatdan öncə çox ağır yeməklərdən uzaq durmalı, lakin tam ac qalmamağa da diqqət etməlidirlər. Həmçinin prosedur zamanı yarana biləcək yüngül narahatlıq və ya müvəqqəti bulanıq görmə barədə əvvəlcədən məlumatlı olmalıdırlar. Əməliyyatdan sonra qısa istirahət müddəti tələb olunduğundan, pasiyentlərin gün ərzində özlərini yorucu fəaliyyətlərdən uzaq tutmaları tövsiyə olunur. Keratopiqmentasiya adətən ağrısız bir prosedur hesab olunur, lakin hər bir cərrahi müdaxilə kimi diqqətli hazırlıq mütləqdir. Prosedurdan sonra sürətli sağalma prosesi hədəflənir və bu mərhələnin problemsiz keçməsi üçün pasiyentlərin əməliyyatdan sonrakı baxım təlimatlarına da ciddi şəkildə əməl etməsi vacibdir.
Keratopiqmentasiyadan sonra baxım necə olmalıdır?
Keratopiqmentasiyadan sonrakı baxım əməliyyatın uğurla nəticələnməsi və mümkün fəsadların qarşısının alınması baxımından kritik əhəmiyyət daşıyır. Bu mərhələdə gözlərin qorunması və gigiyenanı təmin etməklə yanaşı, həkimin tövsiyələrinə tam şəkildə əməl olunması da olduqca vacibdir. Əməliyyatdan dərhal sonra başlayan sağalma prosesini dəstəkləmək üçün pasiyentin diqqət etməli olduğu əsas məqamlar bunlardır:
- Reçetə ilə təyin olunmuş göz damcılarının istifadəsi
- Gözlərin güclü və parlaq işıqdan qorunması
- Fiziki yüklənmələrdən uzaq durulması
- Göz gigiyenasına xüsusi diqqət yetirilməsi
- Müntəzəm həkim müayinələrinə gedilməsi
- Müvəqqəti bulanıq görmə və yüngül narahatlığın mümkün olması
- Ağır fiziki fəaliyyətlərdən çəkinilməsi
Göz damcılarının vaxtında və müntəzəm istifadəsi həm iltihabi prosesləri azaldır, həm də infeksiya riskinin qarşısını alır. İlk günlərdə gözləri yoran fəaliyyətlərdən uzaq durmaq sağalma prosesinin sürətlənməsinə kömək edir. Bundan əlavə, günəş eynəyi taxmaqla gözləri parlaq işıqdan və ultrabənövşəyi (UV) şüalardan qorumaq sağalma dövründə gözü daha rahat edir.
Əməliyyatdan sonra yarana biləcək mümkün fəsadların erkən aşkarlanması üçün müntəzəm həkim nəzarəti vacibdir. Bu müayinələr piqmentlərin yerləşməsi və ya infeksiya əlamətlərinin izlənməsinə imkan yaradır. Zərurət olduqda cərrah əlavə müdaxilələr edərək piqment korreksiyası apara bilər. Buna görə də pasiyentin göz sağlamlığını maksimum səviyyədə qoruması üçün bütün bu baxım mərhələlərinə diqqətlə riayət etməsi tövsiyə olunur.
