Rinoplastika, yəni burun estetikası həm nəfəsalma problemlərini aradan qaldırmaq, həm də burunun görünüşünü dəyişdirmək məqsədilə aparılan cərrahi müdaxilədir. Saglamyasha.az olaraq bu mövzuda geniş məlumat almaq üçün Uzman Dr. Azər Əbilzadə ilə danışdıq. Həkim bildirdi ki, əməliyyat nə qədər uğurlu icra olunsa da, tam nəticənin əldə olunması sağalma prosesindən birbaşa asılıdır. Aşağıda rinoplastikadan sonrakı sağalma mərhələləri və onların davametmə müddəti haqqında ətraflı məlumat verilmişdir.
Əməliyyatdan sonrakı ilk günlər
Əməliyyatdan sonrakı ilk günlərRinoplastika əməliyyatından sonrakı ilk günlər bədənin əməliyyata verdiyi ilkin reaksiyaların müşahidə olunduğu ən həssas dövrdür. Bu zaman burunda və göz ətrafında şişlik, göyərmə və gərginlik hissi tamamilə normaldır. Əksər hallarda xəstənin burnu qoruyucu atel və ya bandajla örtülür. Bu, burunun düzgün formaya düşməsi üçün vacibdir. İlk 48 saat ərzində başı yüksəkdə saxlamaq şişin azalmasına kömək edir. Soyuq kompreslər istifadə edildikdə göyərmələrin miqdarı da azalır. Burun içində tıxanıqlıq, nəfəs almaqda çətinlik və yüngül qan sızıntısı ola bilər. Bu simptomlar adətən 3–5 gün ərzində tədricən azalır. Həkimin verdiyi ağrıkəsici və antibiotiklər vaxtında qəbul edilməlidir. Buruna və ya üzə təzyiq göstərmək, əllə toxunmaq və burnu silmək qəti qadağandır. Bu mərhələdə pasiyent mümkün qədər istirahət etməli və çox danışmaqdan, gülməkdən və mimikalardan qaçmalıdır. Qida rasionu yumşaq və duzsuz qidalarla məhdudlaşdırılmalıdır, çünki duz şişin artmasına səbəb ola bilər. Siqaret və spirt kimi vərdişlər sağalma prosesini ləngidir. Ən vacib məqam isə səbirli olmaq və həkimin təlimatlarını diqqətlə yerinə yetirməkdir.
1–2 həftəlik sağalma dövrü
Rinoplastikadan sonra birinci həftənin sonunda bandaj və tikişlər adətən çıxarılır. Bu, pasiyent üçün ən gözlənilən andır, çünki burnun ilkin forması artıq görünməyə başlayır. Lakin bu mərhələdə hələ də şişlik və burun ucunda sərtlik qalır. Bəzən burun simmetrik görünməyə bilər, amma bu, bədənin hələ tam bərpa olunmaması ilə bağlıdır. İkinci həftədə göyərmələr demək olar ki, tam yox olur, lakin burun hələ də həssas qalır. Burunu zərbədən və günəş şüasından qorumaq mütləqdir. Gözlük taxmaq, ağır fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq və sauna, hamam kimi isti mühitlərə getmək məsləhət deyil. Bu dövrdə nəfəs alma funksiyası getdikcə normallaşır. Pasiyentlər adətən 10–14 gün ərzində işə və gündəlik fəaliyyətlərinə qayıda bilirlər. Ancaq tam fiziki bərpa üçün daha çox zaman tələb olunur. Dəri altındakı toxumaların tam bərpası hələ davam edir. Burnun iç hissəsində quru qabıqlar yarana bilər, bunları həkimin təyin etdiyi məlhəmlərlə yumşaltmaq lazımdır. Əgər bu qaydalara əməl olunarsa, sağalma prosesi problemsiz keçər və burun forması tədricən təbii görünüş alar.
Tam sağalma müddəti
Rinoplastikadan tam sağalma prosesi orta hesabla 6–12 ay davam edə bilər. Bu müddət ərzində burun forması və toxumalar tam sabitləşir. İlk ayların sonunda şişlərin böyük hissəsi çəkilsə də, burun ucunda və yan hissələrdə yüngül şişlik qalması normaldır. Hər ay keçdikcə burun daha təbii və incə forma alır. Bu dövrdə pasiyentlər günəşdən qorunmalı, xüsusən yay aylarında SPF tərkibli kremlərdən istifadə etməlidirlər. Gözlük taxmaq hələ də məsləhət görülmür, çünki burun üst hissəsinə təzyiq formaya mənfi təsir edə bilər. Əgər nəfəsalma ilə bağlı hər hansı çətinlik qalarsa, cərrahla məsləhətləşmək lazımdır. Bəzi hallarda burun daxilindəki toxumaların tam bərpası üçün 1 ildən çox vaxt tələb olunur. Bu müddətdə burun daxilindəki hissiyat da dəyişə bilər, lakin zamanla normallaşır. Qidalanma və yuxu rejimi düzgün olarsa, sağalma prosesi daha sürətli gedir. Burun masajı və ya həkimin təyin etdiyi xüsusi üsullar formanın daha simmetrik olmasına kömək edə bilər. Tam sağalma başa çatdıqda, burun həm funksional, həm də estetik baxımdan sabit vəziyyətə gəlir. Bu mərhələdə əldə edilən nəticə artıq daimi sayılır.
Sağalma müddətinə təsir edən amillər
Rinoplastika sonrası sağalma müddəti hər xəstədə eyni olmur və bir çox amillərdən asılıdır. Bu amillər həm əməliyyatın texniki tərəflərini, həm də pasiyentin fərdi xüsusiyyətlərini əhatə edir. Aşağıda sağalma prosesinə birbaşa təsir edən əsas amillərlə daha yaxından tanış olaq.
Əməliyyatın invazivliyi
Rinoplastikanın invazivlik dərəcəsi, yəni burun üzərində aparılan müdaxilənin dərinliyi və mürəkkəbliyi sağalma müddətinə ciddi təsir göstərir. Sadə estetik dəyişikliklər zamanı bədən daha tez bərpa olur, lakin burun sümüyü və qığırdaq strukturunun yenidən formalaşdırıldığı hallarda bu proses daha uzun çəkə bilər. Açıq rinoplastika zamanı dəri daha geniş miqyasda qaldırıldığı üçün şişlik və göyərmə daha çox olur. Piezo rinoplastika üsulunda isə toxumalar az zədələndiyi üçün sağalma nisbətən sürətli keçir. Əgər əməliyyat zamanı əlavə prosedurlar, məsələn, septoplastika və ya sinus korreksiyası aparılıbsa, bərpa dövrü bir qədər uzana bilər. Cərrahın istifadə etdiyi texnikalar da bədənin reaksiyasına təsir edir.
Dərinin qalınlığı
Burun dərisinin qalınlığı rinoplastika sonrası nəticələrin görünməsində və sağalmanın sürətində mühüm rol oynayır. Qalın dərili pasiyentlərdə şişliklərin tam çəkilməsi daha uzun müddət tələb edir. Bu, dəri altı toxumalarda maye yığılması ilə əlaqədardır. Qalın dəri həmçinin yeni burun formasının tam görünməsini gecikdirə bilər. Nazik dərili şəxslərdə isə nəticələr daha tez müşahidə olunur, lakin dərialtı qeyri-bərabərliklər daha aydın görünə bilər. Buna görə də hər dəri tipi üçün bərpa planı fərqli olur. Cərrah əməliyyat zamanı bu xüsusiyyəti nəzərə alaraq uyğun texnika seçməlidir. Qalın dərililər üçün səbirli olmaq çox vacibdir, çünki son nəticə bir neçə ay sonra tam aydın görünə bilər. Dərinin elastikliyi və bədənin regenerasiya qabiliyyəti də sağalma müddətini müəyyənləşdirən əsas faktorlardandır.
Cərrahın təcrübəsi
Rinoplastika çox dəqiqlik tələb edən bir əməliyyatdır və cərrahın təcrübəsi sağalma prosesinin keyfiyyətinə birbaşa təsir edir. Təcrübəli cərrah burun anatomiyasını və toxuma reaksiyalarını yaxşı bildiyi üçün zədələnməni minimuma endirir. Bu da əməliyyatdan sonrakı şişlik və ağrının az olmasına gətirib çıxarır. Peşəkar cərrah həm də pasiyentə əməliyyatdan sonrakı qulluqla bağlı düzgün göstərişlər verir. Əksinə, təcrübəsiz cərrahların müdaxiləsi bəzən toxumaların həddindən artıq zədələnməsinə və bərpa prosesinin uzanmasına səbəb ola bilər. Təcrübəli mütəxəssis həm estetik, həm də funksional nəticəni balanslı şəkildə təmin edir. Belə hallarda pasiyent özünü daha tez rahat hiss edir və nəticədən daha çox razı qalır.
Pasiyentin fərdi sağalma xüsusiyyətləri
Hər bir insanın bədəni cərrahi əməliyyata fərqli reaksiya verir və bu da sağalma müddətində əsas rolu oynayır. Yaş, immun sisteminin gücü, qidalanma və həyat tərzi kimi faktorlar bədənin bərpa sürətinə birbaşa təsir edir. Gənc və sağlam orqanizm toxumaları daha tez yeniləyir. Siqaret, spirt və qeyri-sağlam qidalanma isə bərpanı xeyli ləngidir. Hormon balansı və maddələr mübadiləsi də bədənin regenerasiya qabiliyyətinə təsir edir. Stress və yuxu çatışmazlığı sağalmanı zəiflədir, buna görə əməliyyatdan sonra istirahət çox vacibdir. Bəzi insanlarda genetik olaraq bərpa prosesi daha yavaş olur, bu isə əlavə səbir tələb edir. Qan dövranı da bədənin reaksiyasını müəyyənləşdirən mühüm faktorlardandır. Sağlam həyat tərzi və düzgün qulluq sayəsində hər pasiyent öz bərpa müddətini qısalda bilər və nəticədən maksimum məmnun qala bilər.
